Nhượng quyền thương mại ở Việt Nam tăng mạnh

Hiệp hội Nhượng quyền thương mại Malayssia (MFA) đánh giá, thị trường nhượng quyền thương mại ở Việt Nam đang tăng nhanh chóng với mức doanh thu trung bình tăng 50%/năm và xu hướng này dự kiến sẽ tiếp tục cho đến năm 2012.

Hiệp hội Nhượng quyền thương mại Malayssia (MFA) đánh giá, thị trường nhượng quyền thương mại ở Việt Nam đang tăng nhanh chóng với mức doanh thu trung bình tăng 50%/năm và xu hướng này dự kiến sẽ tiếp tục cho đến năm 2012.

MFA xác định Việt Nam là một thị trường chiến lược mới để các công ty Malaysia có thể đầu tư trong lĩnh vực nhượng quyền thương mại.

Giám đốc điều hành MFA, Sofia Leong Abdullah ngày 6/10 cho biết, MFA sẽ làm việc với Cơ quan Phát triển Ngoại thương Malaysia (Matrade) và Công ty Phát triển nhượng quyền thương mại Malaysia (Perbadanan Nasional Bhd - PNS) để quảng bá thị trường đầu tư tiềm năng này đến các doanh nhân Malaysia.

Theo ông Sofia, lĩnh vực nhượng quyền thương mại đang có nhu cầu cao ở Việt Nam là bán lẻ (25%), đồ uống (20%), nhà hàng (16%), thời trang (9%) và giáo dục (5%).

Nhượng quyền thương mại là hoạt động thương mại, theo đó bên nhượng quyền cho phép và yêu cầu bên nhận quyền tự mình tiến hành việc mua bán hàng hoá, cung ứng dịch vụ theo các điều kiện sau:

Việc mua bán hàng hoá, cung ứng dịch vụ được tiến hành theo cách thức tổ chức kinh doanh do bên nhượng quyền quy định và được gắn với nhãn hiệu hàng hoá, tên thương mại, bí quyết kinh doanh, khẩu hiệu kinh doanh, biểu tượng kinh doanh, quảng cáo của bên nhượng quyền;

Bên nhượng quyền có quyền kiểm soát và trợ giúp cho bên nhận quyền trong việc điều hành công việc kinh doanh

Mười lý do không nên mua lại một franchise

Mua lại một doanh nghiệp khác với hình thức nhượng quyền sử dụng thương hiệu (franchise) là một trong những cách nhanh nhất để khởi nghiệp. Xu hướng này đang ngày càng trở nên phổ biến ở nhiều nước trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Tuy nhiên, nếu vướng phải những điều sau đây thì nên cân nhắc việc trở thành một franchisee (người được nhượng quyền).

Mua lại một doanh nghiệp khác với hình thức nhượng quyền sử dụng thương hiệu (franchise) là một trong những cách nhanh nhất để khởi nghiệp. Xu hướng này đang ngày càng trở nên phổ biến ở nhiều nước trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Tuy nhiên, nếu vướng phải những điều sau đây thì nên cân nhắc việc trở thành một franchisee (người được nhượng quyền).

Không biết chắc khả năng sinh lợi

Đa số các doanh nghiệp chuyển nhượng quyền sử dụng nhãn hiệu (franchiser) thường không cung cấp đầy đủ thông tin cho các franchisee về khả năng sinh lợi của doanh nghiệp mà các franchisee mua lại. Điều này làm cho các franchisee không đánh giá được hiệu quả của việc đầu tư. Ngay cả khi các franchisee cung cấp thông tin về khả năng sinh lời của doanh nghiệp thì họ cũng chỉ cung cấp các số liệu không mấy hữu ích cho việc đánh giá hiệu quả thật sự của việc đầu tư.

Chi phí ban đầu quá cao

Trước khi mở ra một doanh nghiệp franchise, các franchisee thường trả một loại phí nhượng quyền ban đầu và nó không được hoàn lại. Ngoài loại phí này, có thể các franchisee còn phải mất nhiều loại phí khác để vận hành doanh nghiệp mới thành lập như mua sắm các máy móc, thiết bị, hàng trữ sẵn trong kho. Những chi phí đó có thể lên rất cao và doanh nghiệp franchise có khi phải mất mấy năm mới khấu hao hết.

Có quá nhiều franchisee khác ở gần địa bàn doanh nghiệp

Việc này thường rất xảy ra khi các franchiser bán lại quyền sử dụng nhãn hiệu của mình cho quá nhiều doanh nghiệp trong cùng một thị trường hẹp, chẳng hạn trên một con phố ngắn có quá nhiều tiệm McDonald's.

Quyền lợi của doanh nghiệp franchisee theo pháp luật không được bảo vệ

Khi ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng nhãn hiệu, các franchiser thường loại bỏ các quyền lợi mà lẽ ra các franchisee phải được hưởng theo luật pháp hiện hành của địa phương.

Bị hạn chế sự tự do

Khi mua lại một franchise, doanh nghiệp không chỉ mua lại quyền sử dụng tên, nhãn hiệu của franchise đó mà còn mua cả phương án kinh doanh. Kết quả là các franchiser thường áp đặt giá cả, cách bài trí, thiết kế lên các franchisee, làm hạn chế sự tự do của các franchisee trong việc vận hành doanh nghiệp. Tất nhiên những quy định này nhằm tạo ra bộ mặt nhất quán cho doanh nghiệp franchise, nhưng nó có thể kiềm hãm sự phát triển của những doanh nhân năng động, có khả năng vận hành doanh nghiệp franchise hiệu quả hơn nếu họ được làm theo cách riêng của mình.

Tiền sử dụng nhãn hiệu (royalty) quá cao

Các franchisee thường phải trả tiền sử dụng hàng tháng cho franchiser dựa trên một tỷ lệ phần trăm của doanh số bán. Số tiền này nếu quá cao sẽ làm giảm lợi nhuận của các franchisee.

Bị lệ thuộc vào các nguồn cung cấp

Trong nhiều trường hợp, các franchiser thường chỉ định các franchisee phải mua hàng hóa hay sử dụng dịch vụ của một số nhà cung cấp nào đó. Lý do mà họ đưa ra là nhằm đảm bảo chất lượng đồng nhất. Doanh nghiệp franchisee sẽ bị thiệt thòi nếu các nhà cung cấp vì lý do nào đó tăng giá bán quá cao.

Bị các hạn chế về cạnh tranh sau khi chấm dứt hợp đồng

Sau một số năm làm franchisee, các doanh nhân franchisee cảm thấy rằng họ có thể tự mở ra một doanh nghiệp tương tự và làm việc hiệu quả hơn (chất lượng cao hơn, giá cả thấp hơn), nhưng họ thường không được phép làm điều này vì đã bị khống chế trong các hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng nhãn hiệu. Khi mua lại một franchise, các doanh nhân có thể tình tự hạn chế các cơ hội kinh doanh của mình trong nhiều năm sau khi kết thúc hợp đồng sử dụng nhãn hiệu.

Chi phí quảng cáo quá nhiều

Nhiều franchisee buộc phải đóng góp thường xuyên vào ngân quỹ quảng cáo cho các franchiser, trong khi các franchiser được toàn quyền quyết định việc quản lý, sử dụng ngân quỹ này.

Điều kiện chấm dứt hợp đồng không công bằng

Khi franchisee có những vi phạm tuy nhỏ như đóng tiền royalty không đúng hạn hay vi phạm các trình tự, quy tắc hoạt động theo các chuẩn mực mà các franchiser đưa ra, các franchiser có thể chấm dứt ngay hợp đồng, làm cho doanh nhân là franchisee bị mất trắng khỏan tiền đầu tư của mình.

Kinh doanh ẩm thực, mốt của nhượng quyền

Trong khi Phở 24 hiện nay cũng như cà phê Trung Nguyên trước kia "ra với thế giới" bằng phương thức nhượng quyền kinh doanh, hàng trăm "nhà bếp" ngoại với những thương hiệu nổi tiếng đã, đang tìm đường nhảy vào chia sẻ "miếng bánh" tiêu dùng trẻ 86 triệu dân của Việt Nam.

Trong khi Phở 24 hiện nay cũng như cà phê Trung Nguyên trước kia "ra với thế giới" bằng phương thức nhượng quyền kinh doanh, hàng trăm "nhà bếp" ngoại với những thương hiệu nổi tiếng đã, đang tìm đường nhảy vào chia sẻ "miếng bánh" tiêu dùng trẻ 86 triệu dân của Việt Nam.

"Quyền lực" của nhượng quyền

Đã xa rồi cái thời phải dằn ví cả tháng để được thưởng thức ăn "cơm tây, cơm tàu". Ngày nay với số tiền không quá lớn, tương đương một bữa trưa công sở, thực khách có thể chọn gu ẩm thực kiểu Ý, kiểu Mỹ thậm chí kiểu Thái theo phong cách "nhanh- tiện- giá hợp lý".

Đó là "quyền lực" mà mô hình kinh doanh nhượng quyền trong ẩm thực đem lại.

Các cửa hàng bán thức ăn theo chuỗi này thường tạm chia làm hai loại: fastfood đúng nghĩa như KFC, BBQ, Lotterie, Pizza Hut, Jollibee, Goloria Jeans Coffees.... hoặc là chuỗi "nhà hàng công sở" với các phần ăn phục vụ nhanh chóng giản tiện nhưng không quá công nghiệp mà Bún ta, Phở 24 của Việt Nam hay ThaiExpress (số 7 Đinh Tiên Hoàng) là điển hình.

Ngoại trừ Bún Ta và Phở 24, điểm chung của các chuỗi "nhà bếp" ngoại này là đều "đổ bộ" vào Việt Nam theo phương thức nhượng quyền kinh doanh. Mô hình này không mới ở Việt Nam với sự có mặt cách đây gần chục năm KFC nhưng năm 2009 được nhiều chuyên gia dự báo sẽ là thời điểm bùng nổ.

Anh Lê Vũ Minh, Phó Giám đốc, Công ty RedSun ITI, doanh nghiệp vừa mua quyền kinh doanh của chuỗi nhà hàng ẩm thực Thái –ThaiExpress hồi tháng 3 lý giải, sở dĩ năm 2009 bỗng nhiên...hấp dẫn vì thị trường bán lẻ đã mở rộng cửa sau ngày 1/1 với những điều kiện kinh doanh dễ dàng hơn cho loại hình này.

Mặt khác, theo anh, người tiêu dùng Việt nhất là giới trẻ ngày nay có xu hướng ưa chuộng những chuỗi nhà hàng hiện đại, tiện dụng nhưng vẫn phải dễ chịu cả về không gian lẫn giá cả.

"Họ không chỉ ăn uống mà còn muốn tận hưởng cảm giác thoái mái của không khí quán xá, cách phục vụ... đó là lý do chuỗi ThaiExpress luôn duy trì tông cam tươi mát và decor nội thất trẻ trung", anh Minh cho biết.

Ở góc nhìn khác, trong một bài trả lời phỏng vẩn mới đây, ông Lý Quí Trung lại phân tích chính suy thoái kinh tế toàn cầu đã thúc đẩy nhiều thương hiệu quốc tế, trong đấy có ẩm thực phải mở đường sang các thị trường mới nổi như Việt Nam.

"Theo tôi, khoảng 2-3 năm nữa, hoạt động này tại VN sẽ sôi động hơn, với sự tham gia của nhiều thương hiệu bán lẻ nổi tiếng quốc tế như Seven-Eleven, Mc Donald, các chuỗi siêu thị...", ông Trung dự đoán.

Thực tế, đến thời điểm hiện nay, tại Việt Nam đã có khoảng 100 thương hiệu quốc tế hoạt động thông qua phương thức nhượng quyền, phần lớn tập trung vào lĩnh vực ẩm thực. Sự sôi động của thị trường nhượng quyền được các chuyên gia dự báo, có thể không dưới 30%/năm.

Từ những "đại gia" đã "cắm rễ" thâm niên như KFC, Lotterie hay mới vài năm như Goloria Jeans Coffees, Lee's Sandwiches, Jollibee, BBQ, Pizza Hut… đều chọn năm 2009 để đua nhau mở chuỗi. Cụ thế, Lotteria công bố tăng từ 56 lên 80 cửa hàng, KFC cũng tăng tổng số cửa hàng lên khoảng 80...

Đó là chưa tính đến các thương hiệu ẩm thực theo trường phái phương đông của Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan, Trung Quốc...đang âm thầm nhưng bén rễ nhanh chóng trên thị trường. Vừa đến Việt Nam tháng 3 vừa qua nhưng chuỗi nhà hàng Thái_ThaiExpress cũng đã có kế hoạch mở khoảng 15 cửa hàng nhượng quyền tiếp theo tại Việt Nam.

"Ngoài ThaiExpress do chúng tôi mang về từ Singapore, theo tôi biết, nhiều thương hiệu nổi tiếng khác cũng đang đàm phán để thị trường Việt Nam như Stabuck chẳng hạn... ", anh Minh cho biết.

Tại sao chọn nhượng quyền?

Thống kê của Hội Liên hiệp chuyển giao thương hiệu quốc tế (IFA) cho biết có đến 90% Cty mua nhượng quyền kinh doanh tồn tại tốt sau mười năm hoạt động, trong khi chỉ có trên 10% công ty tự thành lập theo cách thông thường phải đóng cửa.

Điều đó đủ hiểu vì sao nhượng quyền được nhiều doanh nghiệp lựa chọn.

Anh Lê Vũ Minh thẳng thắn "Nếu tự mình mở 1 nhãn hiệu nào đó thì khả năng thành công rất thấp, có khi chỉ 10% thôi nhưng nếu chọn nhượng quyền thì khả năng thành công có thể đảm bảo đến 80%".

Lý do nhượng quyền có thể đảm bảo tỷ lệ thành công lớn đơn giản vì người mua quyền kinh doanh có thể tránh được các chi phí rủi ro ban đầu, chi phí đầu tư thương hiệu mà lại rút ngắn được thời gian khởi nghiệp.

Đặc biệt nhờ là hệ thống nhượng quyền rộng khắp nên chỉ cần cầm được quyền kinh

Kinh doanh ẩm thực đang là mốt của nhượng quyền

Kinh doanh ẩm thực đang là mốt của nhượng quyền yên tâm đã có sẵn một lượng khách quen của thương hiệu này từ trước.

"Khi quyết định chọn kinh doanh ẩm thực chúng tôi đã đi tìm hiểu các mô hình nhà hàng theo chuỗi và nhận thấy có rất nhiều trường phái ẩm thực khác nhau: Trung Quốc, Thái Lan, Hàn Quốc, Nhật Bản, phương Tây... Cuối cùng, chúng tôi chọn ThaiExpress vì đây là mô hình khá hiệu quả, mới chỉ 5 năm mà đã có 80 chi nhánh ở 9 nước. Món Thái lại dễ hợp khẩu vị nhiều người, đặc biệt quen thuộc với du khách nước ngoài nên nhà hàng ThaiExpress tại Hà Nội quá nửa là đón khách quen" , anh Minh cho biết.

Bên bán cũng có lợi rất lớn, không chỉ thu được tiền nhượng quyền mà khi bên mua hoạt động thành công thương hiệu của bên bán cũng sẽ được quảng bá rộng rãi hơn, "có giá" hơn cho các thương vụ sau.

Với những doanh nghiệp không có đủ khả năng, tiềm lực tài chính mà muốn mở rộng chuỗi phân phối trên phạm vi rộng thì đây là một giải pháp hữu hiệu để "chắp cánh thương hiệu".

Chính các ngân hàng cũng nhận thấy sự hấp dẫn và an toàn của hình thức kinh doanh này, do đó gần đây nhiều ngân hàng rất quan tâm đến những dự án kinh doanh ẩm thực nhượng quyền. Có thể thấy với những cơ hội thuận lợi ít ngành nào có được trong thời điểm hiện nay, việc ẩm thực ngoại nhượng quyền thành mốt tại đô thị là rất gần.

Lựa chọn chương trình frachisee

Tham gia vào kinh doanh như một frachisee có thể là thú vị và đáng làm, tuy nhiên không phải tất cả franchisor đều cũng cấp cho bạn những dịch vụ như nhau và không phải mọi frachisor sẽ mang đến cho bạn cùng một mức doanh thu và tỉ lệ lợi nhuận trên vốn đầu tư của bạn.

Tham gia vào kinh doanh như một frachisee có thể là thú vị và đáng làm, tuy nhiên không phải tất cả franchisor đều cũng cấp cho bạn những dịch vụ như nhau và không phải mọi frachisor sẽ mang đến cho bạn cùng một mức doanh thu và tỉ lệ lợi nhuận trên vốn đầu tư của bạn.

Hãy nghiên cứu cẩn thận và tự mình lựa chọn.Một trong những ngạc nhiên đầu tiên cho các franchisee tương lai đó là số lượng và sự đa dạng của franchises đang được chào bán.

Thêm vào đó nghành kinh doanh dịch vụ thức ăn nhanh có thể cung cấp đến các franchisee tương lai những dạng franchises có thể trông thấy được chứ không hoàn toàn là các tài sản vô hình, hơn 85 lãnh vực sử dụng nhượng quyền như một phương pháp mở rộng với hàng triệu công ty trong các nghành này. Một vài công ty yêu cầu đầu tư lên đến trên 1 triệu USD, trong khi một vài công ty khác chỉ yêu cầu một khoản đầu tư, không nhiều hơn giới hạn trên thẻ tín dụng của bạn.

Vài công ty muốn tìm một địa điểm tách biệt và xây dựng nhà dùng cho việc kinh doanh của bạn. Thông thường bạn sẽ tìm thấy những cơ hội kinh doanh nhưng không phải ở vị trí tiên phong, với một vài cơ hội khác bạn có thể bắt đầu với một chiếc bàn và một chiếc máy tính trong tầng hầm nhà bạn.

Đâu là điểm bắt đầu khi bạn lựa chọn một franchise và lựa chọn đó là đúng đắn? Bằng cách xác định đâu không phải là điểm bắt đầu. Hãy tránh xa các tổ chức môi giới nhượng quyền. Trên thực tế họ làm hạn chế các cơ hội của bạn và tạo ra một cảm giác bạn phải nhanh chóng đưa ra quyết định của mình.

Dịch vụ của tất cả nhà môi giới nhượng  quyền cho các franchisee tương lai đều miễn phí. Lý do để họ có thể cung cấp dịch vụ miễn phí là những khoản phí đó sẽ được trả bởi các franchisor thuê họ bán franchises.. Những khoản phí họ có được từ franchisor thường được tính dựa trên một tỷ lệ của khoản phí ban đầu mà bạn sẽ trả cho franchisor và, trong một vài trường hợp, cũng bao gồm cả một phần của khoản phí bản quyền mà bạn phải trả trong tương lai.

Công việc của một tổ chức môi giới là bán franchise, với chỉ một tỉ lệ nhỏ các franchisors là khách hàng của họ, họ có thể giới hạn sự lựa chọn của bạn trong vòng các khách hàng của họ. Có những tổ chức môi giới giỏi và thành thạo, nhưng mục đích chính của họ là giúp đỡ bạn trong việc mua franchise từ các khách hàng của họ và kiếm được các khoản phí, quy trình sẽ bị rút ngắn bởi bạn bị thúc bách trong việc mua franchise trước khi bạn có thể kiểm tra một cách toàn diện tất cả các cơ hội mua franchise mà bạn có thể lựa chọn. Làm việc bằng đôi chân của bạn – sẽ mất thời gian, nhưng không khó khăn. Khi bạn cần lời khuyên của một chuyên gia, hãy thuê một luật sư nhượng quyền, người có hiểu biết về kế toán, nhà tư vấn hoặc những nhà tư vấn có kinh nghiệm khác những người sẽ làm việc cho bạn.

Tìm các thông tin về các công ty bán franchise là khá dễ dàng, nhiều tổ chức kinh doanh và các ấn phẩm người tiêu dùng đang viết nhiều câu chuyện về  các công ty nhượng quyền, như Entrepreneur, offer e-commerce versions. Entrepreneur's Franchise 500 bao gồm một danh sách các hệ thống nhượng quyền cũng như sự đánh giá của các tạp chí về các hệ thống nhượng quyền và các thông tin khác. Những ấn phẩm chuyên ngành, có thể tìm được tại các cửa hàng sách, hoặc miễn phí trên internet với những thông tin về frachisor. Sách của phòng thương mại cung cấp các thông tin về nhượng quyền.

Tất cả các hệ thống nhượng quyền đều có website riêng, rất phong phú về thông tin, và nhiều giới thiệu, trưng bày mang tính thương mại. Và, nếu bạn đang tìm kiếm một franchise, mua nó và và điều hành nó, bạn có thể ghé thăm Business Resale Network tại  www.br-network.com. Hội đồng thương mại và các tổ chức khác sẽ mô tả để các franchisee và franchisor có các thông tin có giá trị, và những thông tin tốt nhất có thể đến từ một franchisee, bạn sẽ đến đó như một khách hàng. Họ sẽ cho bạn biết công việc kinh doanh có tốt như sản phẩm hoặc dịch vụ của họ, và đâu là thông tin có giá trị. Thậm chí bạn có thể làm tất cả những nghiên cứu của bạn lúc 1 giờ sáng nếu bạn muốn. Thông tin là rất nhiều, có thể tìm thấy dễ dàng, và dễ dàng sử dụng.

Nếu bạn muốn thấy một số lượng lớn các franchsor tại một thời điểm, kiếm các tài liệu về công ty sản phẩm và dịch vụ của họ, kiểm tra bản giới thiệu gốc hoặc những giới thiệu mang tính thương mại. The International Franchise Association tiếp nhận nhiều giới thiệu nhất mỗi năm nó là một Trade Show lớn, the International Franchise Exposition (IFE). Liên hệ với họ để có các thông tin tại www.frachise.org , IFE cũng cung cấp các chương trình giáo dụng được giảng dạy bởi các chuyên gia lão luyện trong nhượng quyền.

Một vài Trade Show khác nhỏ hơn ở các thành phố khác nhau giới thiệu các franchise nổi bật. Bạn sẽ thấy những đoạn quảng cáo trên báo địa phương, truyền hình và radio. Một vài Trade Show này cũng cung cấp các thông tin về các cơ hội kinh doanh.  Sự hỗ trợ bạn có được từ một cơ hội kinh doanh không giống như sự hỗ trợ bạn có được từ một hệ thống nhượng quyền, hãy chắc rằng bạn hiểu sự khác biệt giữa chúng.

Tham gia vào kinh doanh như một frachisee có thể là thú vị và đáng làm, tuy nhiên không phải tất cả franchisor đều cũng cấp cho bạn những dịch vụ như nhau và không phải mọi frachisor sẽ mang đến cho bạn cùng một mức doanh thu và tỉ lệ lợi nhuận trên vốn đầu tư của bạn. Hãy nghiên cứu cẩn thận và tự mình lựa chọn.

10 lỗi hay gặp của người nhận quyền tương lai

Để đảm bảo thành công của mình, các bạn nên tránh càng nhiều lỗi càng tốt. Dưới đây là mười lỗi phổ biến nhất mà những người nhận quyền tương lai thường phạm phải trong quá trình đeo đuổi việc mua lại một thương hiệu nhượng quyền.

Để đảm bảo thành công của mình, các bạn nên tránh càng nhiều lỗi càng tốt. Dưới đây là mười lỗi phổ biến nhất mà những người nhận quyền tương lai thường phạm phải trong quá trình đeo đuổi việc mua lại một thương hiệu nhượng quyền.

1. Không đọc, không hiểu hay không hỏi bất kỳ một câu hỏi nào về tài liệu nhượng quyền.

Những tài liệu này thường rất dài, đôi khi tới 8 trang giấy nhưng việc đọc và hiểu từng phần là rất quan trọng, từ điều 1 đến điều 23 của Bản cung cấp thông tin nhượng quyền (UFOC). Khi bạn đọc tài liệu này, hãy ghi chú lại những phần còn bối rối hoặc chưa rõ. Trước khi bạn muốn xin ý kiến của luật sư, hãy cho người nhượng quyền biết về những mối nghi ngờ của bạn và trước tiên là phải nhờ người đại diện của thương hiệu giải thích cho bạn hiểu rồi hẵng kiểm tra những mối quan tâm còn lại cùng với luật sư. Phải kiểm tra luôn ngày tháng năm của tài liệu. Nếu nó là tài liệu hiện tại, bạn nên yêu cầu xem thêm những tài liệu cũ để so sánh.

Một trong những vấn đề chung giữa người nhận quyền mới và người nhượng quyền là sự hiểu lầm về khoản trách nhiệm. So với những điều khoản khác thì trách nhiệm có thể gây ra những vấn đề trong việc sắp xếp lịch cho ngày khai trương. Hãy đọc kĩ tài liệu và hợp đồng nhượng quyền cẩn thận đối với phần trách nhiệm. Đồng thời hãy chú ý đến những nghĩa vụ bắt buộc của người nhượng quyền, đặc biệt là điều thứ 11 trong UFOC. Đừng cho rằng người nhượng quyền chịu trách nhiệm cho những chi tiết trong phần dịch vụ hỗ trợ. Nếu nó không rõ ràng, hãy viết nó ra giấy. Liệt kê tất cả những thắc mắc của bạn và làm rõ xem những bổn phận, nghĩa vụ và trách nhiệm thuộc về bên nào.

2. Không hiểu, thiếu chính xác hay không truyền đạt trọn vẹn hợp đồng nhượng quyền và những tài liệu hợp pháp khác khi ký kết.

Bạn và luật sư của bạn nên xem lại một cách cẩn thận bản hợp đồng nhượng quyền, các hợp đồng thuê mướn hay bất động sản và những hợp đồng khác. Đầu tiên hãy lập ra một danh sách các câu hỏi để thảo luận với luật sư, sau đó nói lên những mối quan tâm của bạn với người nhượng quyền. Phải có được sự giải thích rõ ràng từ phía người nhượng quyền. Rất hiếm khi bạn có thể thay đổi được những hợp đồng đạt tiêu chuẩn này nhưng những điều khoản vẫn có thể được thêm vào. Không có lý do gì mà người nhượng quyền không cung cấp cho bạn tài liệu bổ sung để làm rõ một điều gì đó trong bản hợp đồng mà khiến bạn cùng luật sư của bạn lúng túng.

3. Không tìm kiếm lời khuyên về pháp lý.

Bạn hãy tìm kiếm và thuê một luật sư, tốt nhất là một người có kinh nghiệm về nhượng quyền thương hiệu.

4. Không xác minh những bài thuyết trình của người nhượng quyền

Bạn có thể tránh được lỗi này nếu bạn có những đề phòng đúng đắn. Có thể bạn sẽ muốn thu băng lại tất cả những cuộc họp với người nhượng quyền của mình. Nếu bạn được phép làm vậy thì điều đó thường được chấp nhận ở các phiên tòa khi có nhu cầu phát sinh. Việc làm đó cũng giúp cho người đại diện công ty biết rằng bạn đang làm theo lời họ. Bạn có thể thực hiện điều này một cách lịch sự, nhưng nếu bạn thích, bạn có thể ghi chú vắn tắt tất cả những cuộc họp của mình. Sau đó, hãy xem lại và tóm tắt những chi tiết trong buổi thảo luận, ghi lại bất kì điều khoản nào cần được làm rõ. Hãy gửi một lá thư đăng kí cho người nhượng quyền và một bản sao cho người đại diện để kiến nghị những điều bạn đã ghi chú cùng lời yêu cầu làm rõ những phần bạn cần. Đừng bỏ qua bất kỳ điều gì chưa được giải quyết.

Sự siêng năng cũng bao gồm cả sự minh bạch. Nếu có bất kì cuộc nói chuyện nào mà bạn thấy chưa rõ, hãy cố gắng xác minh những điều đó với những người nhận quyền trước hay hiện tại cũng như nói chuyện riêng với người nhận quyền. Như đã nói ở hai mục trên, bạn hãy đảm bảo những gì được nói ra phải được ghi lại để đối chiếu với những văn bản và tài liệu mở khác.

5. Chưa liên lạc hết với những người nhận quyền hiện tại

Khu vực thông tin mở về những người nhận quyền quá khứ, hiện tại và tương lai là một điểm khởi đầu có giá trị để xác định người nhận quyền. Thảo luận về những vấn đề bạn quan tâm với người nhận quyền hiện tại là điều bắt buộc. Nếu người nhượng quyền cùng bạn đi gặp hai hay ba người nhận quyền thì bạn nên gặp riêng họ sau để tránh hỏi bất kì câu hỏi nào có thể gây đụng chạm hay bối rối cho họ trước mặt người nhượng quyền. Một yếu tố quan trọng khác nữa là phải tìm hiểu xem người nhượng quyền đã giới thiệu bạn với những người nhận quyền được đền đáp vì sự giúp đỡ của họ trong việc thu hút những người nhận quyền mới hay chưa. Hãy trực tiếp hỏi họ, sau đó bám sát vào những câu trả lời của họ. Thật đáng ngạc nhiên khi một câu trả lời không chính xác có thể thay đổi như thế nào khi nó được viết ra.

Cùng với việc tìm hiểu những người nhận quyền do người nhượng quyền giới thiệu với bạn để có được một bức tranh xác thực, bạn có thể khảo sát những người khác được liệt kê trong tài liệu mở, là những người không giỏi trong việc thu hút người nhận quyền tương lai. Hãy tìm hiểu từ họ xem người nhượng quyền có một tiếng tăm nào về sự trung thực và làm ăn ngay thẳng hay không. Đó là một yếu tố hết sức quan trọng trong việc liên lạc với những người nhận quyền hiện tại để xác minh kinh nghiệm về độ chính xác của họ trong các tài liệu mở trước đây. Đồng thời hãy hỏi ý kiến của họ về độ chính xác và tính hoàn hảo của tài liệu hiện tại. Hơn nữa, bạn có thể nhờ họ giúp đỡ trong việc xác minh tất cả thông tin không có trong tài liệu mở.

Trong khi phỏng vấn những người nhận quyền khác, bạn hãy cố gắng tiếp xúc với một phạm vị người nhận quyền rộng lớn. Tìm kiếm câu trả lời từ những điều sau đây:

• Các khu vực có khác nhau không?
• Có một thương hiệu hay nhiều thương hiệu?
• Có làm ăn lâu dài không?
• Vẫn còn mới chứ?
• Có thành công không?
• Vẫn đang hoạt động tốt chứ?

Sau này, hãy cố gắng xác định những lý do. Đặc biệt là hãy hỏi những người nhận quyền rằng họ cảm thấy người nhượng quyền đã kiểm soát quá nhiều hay là kiển soát chưa đủ. Người nhượng quyền có luôn sẵn sàng giúp đỡ không? Họ có đưa ra mục đích của trách nhiệm hỗ trợ và đào tạo hay không?

Những thông tin từ phía người nhận quyền về năm đầu tiên hoạt động kinh doanh và kinh nghiệm của họ với người nhượng quyền có thể đang dần sáng tỏ. Theo như quy định của FTC, bản thông tin nhượng quyền phải đưa ra danh sách những người nhận quyền hiện tại, nhưng tài liệu này không cần phải trọn vẹn. Nếu bạn thấy danh sách bạn nhận được chưa đây đủ, hãy yêu cầu ngượi nhượng quyền đưa cho bạn một sổ đăng kí đầy đủ hơn.

6. Không xác định những lý do khiến việc nhượng quyền thương hiệu bị thất bại

Xác định một vài cửa hàng nhượng quyền gần được bán, đã bán hay sang tên cho một công ty khác và tìm hiểu nguyên nhân tại sao nó lại lâm vào tình trạng đó. Liên lạc với người chủ đầu tiên và nghe lời giải thích từ họ. Nếu lý do họ đưa ra không giống nhau, bạn không cần phải lưu tâm lắm. Nhưng nếu tất cả đều có cùng một nguyên nhân thì đó lại là điều mà bạn cần phải tránh. Tuy nhiên để cho công bằng, bạn hãy nghe lời giải thích của người nhượng quyền.

7. Không có đủ vốn kinh doanh

Phải đảm bảo rằng bạn có đủ vốn để đắp cho mọi chi phí dính đến kinh doanh trong đó có cả chi phí tiền khai trương, đủ tiền dự trữ cho ngân sách của gia đình, và đủ tiền hoạt động cho công ty khi qua thời điểm hòa vốn.

8. Không nhận ra được nhu cầu tài chính, không biết làm thế nào để xin vay tiền, và không gây dựng được một lời cam kết về tài chính trung thực và chính xác.

Nếu sổ sách kế toán của công ty không phải là điểm mạnh của bạn, bạn nên nhờ vào sự giúp đỡ của một nhân viên kế toán giỏi.

9. Không gặp nhân viên quản lý của bên nhượng quyền tại văn phòng chính và người đại diện quản lý khu vực của bạn.

Thường thì những đại diện bán hàng sẽ làm như vậy khi xây dựng lòng tin của bạn để bạn khỏi mất công gặp một nhân viên quan trọng khác hay đi đến văn phòng chính trước khi ký vào hợp đồng nhượng quyền. Đừng phạm sai lầm này. Hãy gặp nhân viên của bên nhượng quyền và xác minh những thông tin do người đại diện bán hàng cung cấp cho bạn.

10. Không phân tích thị trường của bạn trước.

Trong khi bên nhượng quyền có thể giúp đỡ bạn chọn lựa địa điểm, bạn vẫn phải có trách nhiệm quyết định xem một địa điểm đặc biệt nào đó có sức hút và triển vọng hay không. Quan trọng là phải xác định được thị trường dành cho sản phẩm hay dịch vụ của bạn tại một khu vực.

Nếu ở đó có đối thủ cạnh tranh, bạn nên cân nhắc một vài điều. Liệu các đối thủ đó có điểm yếu nào mà bạn có thể tránh trong quá trình hoạt động kinh doanh của mình nhằm chiếm lĩnh được nhiều thị trường hơn không? Các đối thủ đó có quá mạnh đến nỗi thị trường bão hòa của họ sẽ gây khó khăn khi bạn cố lọt vào hay không? Nếu một đối thủ địa phương đang thao túng thị trường, thì việc xâm nhập vào thị trường đó sẽ thành ra một cuộc cạnh tranh khiến bạn phải tăng các yêu cầu về vốn hoạt động của mình.

Đồng thời hãy đánh giá chiến lược tiếp thị của bên nhượng quyền, tìm ra một số chiêu thức quảng cáo và quỹ khuyến thị có thể được hỗ trợ. Mặc dù việc làm đó là có ích nhưng chỉ dựa hoàn toàn vào người nhượng quyền khi nghiên cứu thị trường là một ý tưởng không tốt. Thuận lợi của bạn là phải tự phân tích thị trường của mình và tự mình triển khai kế hoạch tiếp thị.

Nếu những tìm kiếm của bạn hỗ trợ cho một thị trường mạnh trong một khu vực "chưa ai đụng đến", hợp đồng của bạn sẽ có một quy định về quyền ưu tiên mua thêm các cửa hàng được nhượng quyền trong khu vực trước khi người nhượng quyền xem xét nhượng cho những người nhận quyền tương lai khác. Nếu bạn cân nhắc việc này, bạn sẽ chịu một giới hạn thời gian để phát triển theo mục tiêu của bên nhượng quyền. Nếu bạn không thể hoàn thành mục tiêu mở rộng đã định, bạn sẽ bị mất quyền mua thêm cửa hàng trong khu vực. Còn nếu như bạn đang tìm kiếm một khu vực được nhượng quyền do một người nhượng quyền cấp dưới quản lý, bạn nên tìm hiểu người này với tính quyết đoán và bền bỉ tương tự như khi bạn đánh giá người nhượng quyền – mà thậm chí còn phải hơn thế nữa.

Gia nhập làn sóng nhượng quyền thương hiệu

Sau khi gia nhập WTO, cơ chế kinh tế của nước ta thông thoáng hơn, tạo điều kiện cho các công ty, tập đoàn kinh tế của nước ngoài "tấn công" vào thị trường Việt Nam.

Sau khi gia nhập WTO, cơ chế kinh tế của nước ta thông thoáng hơn, tạo điều kiện cho các công ty, tập đoàn kinh tế của nước ngoài "tấn công" vào thị trường Việt Nam.

Đây là bước tiến thể hiện sự hội nhập của kinh tế, nhưng đồng thời cũng có nghĩa là các doanh nghiệp trong nước phải cạnh tranh khốc liệt hơn để tồn tại và phát triển.

Thị trường sôi động hơn nhờ nhượng quyền thương hiệu

Bằng con đường nhượng quyền thương hiệu (NQTH), nhiều tên tuổi lớn thuộc nhiều lĩnh vực, ngành nghề của thế giới đã thâm nhập vào thị trường Việt Nam thông qua hình thức NQTH (franchising). Trong lĩnh vực đồ ăn nhanh, người tiêu dùng đã dần quen thuộc với các thương hiệu nổi danh thế giới như KFC, Lotteria, Mc Donald's,…

Trong lĩnh vực siêu thị, Đức "đổ bộ" vào Việt Nam với hệ thống siêu thị Metro nằm ở những địa thế đẹp và thuận lợi. "Đại gia" mực in Cartridge World cũng không chịu kém cạnh khi bắt đầu chiến lược NQTH qui mô tại nước ta.

Đó là những thương hiệu lớn đã thành danh ở Việt Nam nhờ NQTH, còn rất nhiều những công ty, tập đoàn của nước ngoài khác cũng đang phát triển mạnh mẽ tại thị trường nước ta nhờ hình thức kinh doanh này.

Đây là một thách thức lớn đối với các doanh nghiệp trong nước, đặc biệt đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Bởi vì bằng hình thức NQTH, các thương hiệu thế giới sẽ nhanh chóng chiếm lĩnh thị phần và tạo dựng lòng tin với người tiêu dùng Việt Nam. Đặc biệt với tâm lý "sính ngoại" phổ biến trong người tiêu dùng hiện nay thì khó khăn đối với các doanh nghiệp Việt là càng lớn.

Làm sao để thắng ngay trên "sân nhà"?

Ông Eckart Dutz, Tổng giám đốc Cartridge World Việt Nam, cho rằng lợi thế đang thuộc về các công ty nước ngoài, bởi "các doanh nghiệp Việt Nam rất yếu về kỹ thuật thiết lập hệ thống, duy trì chất lượng của hệ thống và kinh nghiệm kinh doanh nhượng quyền".

Tuy nhiên ông Lý Quý Trung, Giám đốc tập đoàn Nam An và chủ sở hữu thương hiệu Phở 24 lại nhận định NQTH chính là giải pháp cho các doanh nghiệp trong nước trước làn sóng thâm nhập của các thương hiệu quốc tế, bởi vì "ở Việt Nam vẫn còn rất ít người biết đến các thương hiệu thế giới". Và để giành lại thị phần thức ăn nhanh, Phở 24 đã dùng hình thức franchising, đến nay Phở 24 đã có 19 cửa hàng tại Việt Nam và 1 tại Indonesia.

Cũng như Phở 24, nhiều doanh nghiệp trong nước đã mạnh dạn và nhanh chóng áp dụng franchising để chiếm lĩnh lại thị trường. Về may mặc, có thể kể đến FOCI với 40 cửa hàng trên toàn quốc nhờ franchising.

Về đồ uống, café Trung Nguyên tiếp tục phát triển mạnh mẽ với hơn 1000 tiệm café ở mọi miền đất nước. Về thực phẩm, Công ty Tư vấn Y dược Quốc tế IMC đang thực hiện kế hoạch nhân rộng thương hiệu Lohha trên phạm vi cả nước.

Lohha là tên gọi chuỗi cửa hàng chuyên về thực phẩm chức năng, tại đây cung cấp những thực phẩm chức năng đảm bảo chất lượng, đồng thời có các chuyên gia tư vấn trực tiếp cho người tiêu dùng thông qua hệ thống webcam được gắn ngay trong cửa hàng. IMC hi vọng thông qua franchising, Lohha sẽ trở thành thương hiệu phổ biến với người tiêu dùng nội địa, từ đó tạo đà vươn ra thị trường thế giới.

Đây không chỉ là giải pháp để các doanh nghiệp Việt Nam cạnh tranh hiệu quả với các thương hiệu quốc tế mà còn là con đường để nền kinh tế nước ta phát triển. Bởi vì nếu chúng ta cứ mở các cửa hàng, chi nhánh cho các thương hiệu nước ngoài thông qua franchising, chỉ có một phần lợi nhuận vào tay chúng ta còn phần lớn vẫn chuyển ra nước ngoài.

Thuật ngữ về franchise trong pháp luật Việt Nam

Một số thuật ngữ về franchise (nhượng quyền thương mại) được định nghĩa bởi Luật Thương Mại năm 2005 và theo Nghị định số 35/2006/NĐ-CP quy định chi tiết Luật Thương mại về họat động nhượng quyền thương mại.

Một số thuật ngữ về franchise (nhượng quyền thương mại) được định nghĩa bởi Luật Thương Mại năm 2005 và theo Nghị định số 35/2006/NĐ-CP quy định chi tiết Luật Thương mại về họat động nhượng quyền thương mại.

1. "Nhượng quyền thương mại":

Là hoạt động thương mại, theo đó bên nhượng quyền cho phép và yêu cầu bên nhận quyền tự mình tiến hành việc mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ theo các điều kiện sau đây:

- Việc mua bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ phải được tiến hành theo cách thức kinh doanh do bên nhượng quyền quy định và được gắn với nhãn hiệu hàng hóa, tên thương mại, bí quyết kinh doanh, khẩu hiệu kinh doanh, biểu tượng kinh doanh, quảng cáo của bên nhượng quyền;

- Bên nhượng quyền có quyền kiểm soát và trợ giúp cho bên nhận quyền trong việc điều hành hoạt động kinh doanh.

2.."Bên nhượng quyền":

là thương nhân cấp quyền thương mại, bao gồm cả Bên nhượng quyền thứ cấp trong mối quan hệ với Bên nhận quyền thứ cấp.

3. "Bên nhận quyền":

là thương nhân được nhận quyền thương mại, bao gồm cả Bên nhận quyền thứ cấp trong mối quan hệ với Bên nhượng quyền thứ cấp.

4. "Bên nhượng quyền thứ cấp":

là thương nhân có quyền cấp lại quyền thương mại mà mình đã nhận từ Bên nhượng quyền ban đầu cho Bên nhận quyền thứ cấp.

5."Bên nhận quyền sơ cấp":

là thương nhân nhận quyền thương mại từ Bên nhượng quyền ban đầu. Bên nhận quyền sơ cấp là Bên nhượng quyền thứ cấp theo nghĩa của khoản 3 Điều này trong mối quan hệ với Bên nhận quyền thứ cấp.

6."Bên nhận quyền thứ cấp":

là thương nhân nhận lại quyền thương mại từ Bên nhượng quyền thứ cấp.

7. "Quyền thương mại":

bao gồm một, một số hoặc toàn bộ các quyền sau đây:

a) Quyền được Bên nhượng quyền cho phép và yêu cầu Bên nhận quyền tự mình tiến hành công việc kinh doanh cung cấp hàng hoá hoặc dịch vụ theo một hệ thống do Bên nhượng quyền quy định và được gắn với nhãn hiệu hàng hoá, tên thương mại, khẩu hiệu kinh doanh, biểu tượng kinh doanh, quảng cáo của Bên nhượng quyền;

b) Quyền được Bên nhượng quyền cấp cho Bên nhận quyền sơ cấp quyền thương mại chung;

c) Quyền được Bên nhượng quyền thứ cấp cấp lại cho Bên nhận quyền thứ cấp theo hợp đồng nhượng quyền thương mại chung;

d) Quyền được Bên nhượng quyền cấp cho Bên nhận quyền quyền thương mại theo hợp đồng phát triển quyền thương mại.

8. "Kinh doanh theo phương thức nhượng quyền thương mại" :

Là công việc kinh doanh do Bên nhận quyền tiến hành theo hợp đồng nhượng quyền thương mại.

9. "Hợp đồng nhượng quyền thương mại":

Là thỏa thuận giữa bên nhượng quyền với bên nhận quyền, quy định các vấn đề liên quan đến hoạt động nhượng quyền. Hợp đồng NQTM phải được lập bằng tiếng Việt, theo hình thức văn bản, hoặc bằng các hình thức khác có giá trị pháp lý tương đương.

Trong trường hợp nhượng quyền từ Việt Nam ra nước ngoài , ngôn ngữ của hợp đồng sẽ do các bên thỏa thuận. Hợp đồng NQTM có thể có các nội dung chủ yếu sau đây:

- Nội dung của quyền thương mại.

-  Quyền, nghĩa vụ của Bên nhượng quyền.

-  Quyền, nghĩa vụ của Bên nhận quyền.

-  Giá cả, phí nhượng quyền định kỳ và phương thức thanh toán.

-  Thời hạn hiệu lực của hợp đồng.

-  Gia hạn, chấm dứt hợp đồng và giải quyết tranh chấp.

10. "Hợp đồng phát triển quyền thương mại":

Là hợp đồng nhượng quyền thương mại theo đó Bên nhượng quyền cấp cho Bên nhận quyền quyền được phép thành lập nhiều hơn một cơ sở của mình để kinh doanh theo phương thức nhượng quyền thương mại trong phạm vi một khu vực địa lý nhất định.

11. "Quyền thương mại chung":

Là quyền do Bên nhượng quyền trao cho Bên nhượng quyền thứ cấp được phép cấp lại quyền thương mại cho các Bên nhận quyền thứ cấp. Bên nhận quyền thứ cấp không được phép cấp lại quyền thương mại chung đó nữa.

12."Hợp đồng nhượng quyền thương mại thứ cấp":

Là hợp đồng nhượng quyền thương mại ký giữa Bên nhượng quyền thứ cấp và Bên nhận quyền thứ cấp theo quyền thương mại chung.